Lucide dromen

Een cruciaal moment bereikte hij met het componeren van 'Sesmisarea' (2000-'01), een gigantisch radiowerk dat uiteindelijk dichter/curator Kenneth Goldsmith ter ore kwam en zijn werk introduceerde op de Newyorkse radiozender WFMU en in het webarchief voor avant-gardistische poëzie UbuWeb. Phizmiz: "Nadat ik een poos in Dublin heb gewoond, ging ik terug naar mijn geboortestad. Ik sloot mezelf op in een eenvoudige huisstudio, met computer, mixer en instrumenten, en realiseerde me plotseling dat bijna al mijn interesses, tenminste op geluidsvlak, samengevoegd konden worden in het medium radio. Dus maakte ik een kleine zesdelige serie van elk tien minuten genaamd 'Inside Valentino's Fridge', vervolgens een zesdelige serie van elk dertig minuten 'Rumbled Bicycle' - dat was een soort van mentale collage van dingen die niet bij elkaar passen, vol met komische sketch, postrock, nonsenspo'zie, musique concrète, klankpoëzie en documentaire. Hierna wilde ik het concept een beetje raffineren en begon ik te werken aan 'Sesmisarea'. In de kern is 'Sesmisarea' een twaalf uur durende verbetering van alle ideeën waarmee ik in het verleden gespeeld heb, gekoppeld aan een echt bizarre periode in mijn leven toen ik voortdurend lucide dromen had, hallucinaties waarin ik door werelden wandelde en uittredingen ervoer. Ik was ervan overtuigd dat een duivel mijn lichaam wilde openscheuren om erin te kruipen en hoewel ik atheïst ben las ik de Openbaringen van Johannes. Drie keer. Went a bit fucking mad to be honest."
     Phizmiz herstelde zich daarvan toen hij zijn vrouw Martha Moopette — filmmaakster, kledingontwerpster en edelsmid — ontmoette. "Ik leerde mijn creativiteit te kanaliseren in creatieve in plaats van destructieve dingen. In dingen die me aan het lachen maken. Het positieve resultaat van die vreemde periode was dat ik leerde om voortdurend ondersteboven en in raadsels te denken, en ook om bewust te dromen. Dat ben ik nooit kwijtgeraakt en ik denk dat mijn muziek daardoor beter is — dat is waarom mijn muziek vaak ondersteboven klinkt, denk ik."

Minimalistische komedie

Op UbuWeb is intrigerend werk van Phizmiz te vinden, waaronder de essentiële hoorspelen 'Sfl Bjcts (Phour Fonetic Sound Rooms)' (2002) en 'Zip' (2003) en het internetkunstwerk 'Stageworks' (2003). 'Zip' is zoals hij dat noemt mind-virus kabaret — een soort sadomasochistische, ontaarde stand-up comedy opera. Dit werk luistert nauw ('Listen! Talking during a performance is ignorant!', waarschuwt hij vooraf met Centraal-Europees accent). Het oorspronkelijke idee van Phizmiz was minimalistische komedie te maken met gebruik van het meest wezenlijke van geluid en taal, fonetiek en fraseherhaling. 'Zip' roept beelden op van een klein keldertheater waar zich in de nachtelijke uren een macabere vaudeville voltrekt — casting door Federico Fellini, choreografie van The Residents, Tom Waits op piano. Phizmiz slaagt er meestal in om zijn gevoel voor humor juist te doseren in de intens aanwezige atmosfeer van vooral zijn radiowerken. Hij overlaadt ons niet met praalzieke spitsvondigheden, zodat hij met natuurlijke souplesse de luisteraar in de val weet te lokken.
     Zijn composities suggereren dat hij veel tijd steekt in de opbouw en de esthetiek, maar dat blijkt desgevraagd wel mee te vallen: "Veel van mijn werk klinkt zeer overwogen, soms denk ik te zeer overwogen, maar over het algemeen werk ik snel, ongeveer zoals een werkman die enkel het werk gedaan moet krijgen. Meestal vormt de muziek zich eerst volledig in mijn hoofd voordat ik begin aan de compositie. De daadwerkelijke uitvoering is meer een soort van documenteren van idee'n. Dus hoewel er veel detail kan zijn, is het meestal vrij spontaan gedaan. Ik ben niet geneigd om te zitten piekeren, maar laat dingen liever definitief onvolledig."
     Ergo vertelt bijvoorbeeld dat het stuk 'Zip: MGNG' onderdeel was van een multimediale performance en in die zin gewoon een rechtstreekse overdracht van podium naar radio, "met enkel een beetje meer detail en over het algemeen keuriger. Als je het hebt over een vertrekpunt voor muziekstukken, dat is bij mij gewoon een soort van associatief denken. Ik denk niet zozeer in rechte lijnen maar in verbindingen, in dingen die in elkaar veranderen."

Het warm-koude oog

De laatste paar jaren is Ergo bijzonder geïnteresseerd in sampling — in de zin van het recreëren van geluid door het bronmateriaal te verinnerlijken (appropriation). "Ik probeer geluidsbronnen als verf te gebruiken. De verbanden waarin ik geïnteresseerd ben, liggen meer in de surrealistische manier van denken, of in nonsens of om het even wat. Ik vind het leuk om eigenaardige verbanden tussen geluiden te vinden, zoals je dat met automatisch schrijven hebt. Het geluid van een baby kan het geluid van een kat suggereren, het geluid van een kat kan een ritme suggereren, het ritme kan een Afrikaans ritme suggereren, dus bedek ik dit dan met gepraat en getrommel, wat me doet denken aan het scat-singing van Ella Fitzgerald dus gaat dat mee in de mix en dat lijkt weer op een kibbelend stel, dus ga ik op zoek naar dat soort materiaal en verwerk ik dat soort materiaal ook in het stuk, enzovoorts. Ik ben gewoon geïnteresseerd door wat voor onzinnig verband dan ook. Ik voel me wat ongemakkelijk over hoe mijn werk zich verhoudt tot plunderphonics. Ik heb een afkeer van de zelfvoldaanheid die velen hebben. Zo van 'Kijk eens, wat ben ik toch ironisch' of 'Ik sta boven mijn bronmateriaal, ik ben toch zo veel intelligenter'. Ik denk dat op sampling gebaseerde muziek pas interessant is wanneer een artiest respect en zelfs liefde toont voor wat als bron wordt genomen."
     Binnenkort verschijnt zijn op Resonance FM uitgezonden 'Sticky White Glue' (2003-'04) op UbuWeb, een complexe radioserie rondom de stemmen van Laurel & Hardy. "Zij zijn de belichaming van humor", vindt Phizmiz. "Zij hebben in hun werk een graad van perfectie bereikt die maar weinig artiesten halen. Ik aanbid hun gebruik van stilte." Phizmiz heeft verder ook bewerkingen gemaakt van de muziek van Aphex Twin en van het beroerd-artistieke junkenspel van The Velvet Underground op hun album 'White Light / White Heat' uit 1967. Hij legt de laatste hand aan een nieuwe versie van Kurt Schwitters' klankgedicht 'Ursonate' en werkt aan een stuk voor een project van de kunstinstelling Softpalate, waarin geluidskunstenaars aan het werk worden gezet met teksten uit het enigmatische boek 'Geography and Plays' van de schrijfster Gertrude Stein (1874-1946). Phizmiz werkt met het gedicht 'Sacred Emily': "Gertrude Stein is interessant vanwege haar spel met woorden, de herhalingen en woordspelingen. Haar werk is een geweldig raadsel, een soort kubisme toegepast op literatuur."
     Erik Satie en John Cage zijn absolute helden. "Ik wil ooit nog eens een film over Satie maken, een soort biografie die telkens afglijdt in de chaotische werelden van zijn muziek. Al zijn werk blijft me verbazen, niet alleen zijn muziek maar ook zijn woorden en tekeningen. Ik houd van humorvolle ongenaakbaarheid, het warm-koude oog. Cage vind ik ook opmerkelijk en hij zal altijd belangrijk blijven voor mijn manier van denken. Ik heb het niet zozeer over zijn theorieën, maar over zijn voortdurend zoeken naar nieuwe dingen. Net als Satie. Ik ben sowieso vooral geïnteresseerd in mensen die nieuwe dingen uitproberen."

Ranzige discomuziek

Het parallelle universum van Ergo Phizmiz komt tot uiting op het label Mukow dat hij samen met zijn vrouw runt. Naast zijn eigen werk verschijnen hierop ook samenwerkingen met People Like Us (Vicki Bennett), de zingende entomoloog Irene Moon, Xper.Xr. uit Hong Kong en mensen die namen dragen zoals Erik Bumbledonk, The Travelling Mongoose, Frances Lengel en Alex Paraskevopoulos. Achter die laatste twee pseudoniemen blijken de Schotse kunstenaar Luke Fowler en een zekere meneer Nielsen — onlangs nog gesignaleerd als drummer bij een optreden van Jandek, een boegbeeld van het genre outsider music — schuil te gaan.
    Onder de naam Uutske Buutske maakte Phizmiz met muzikant/vormgever Andy Dickinson — alias The Travelling Mongoose — onder meer dromerige interpretaties van de muziek van The The. "Uutske Buutske is een muziekformatie die ongeveer zes jaar heeft bestaan. We hebben samen in totaal ongeveer tien albums met aardig interessant materiaal, waarvan de meeste niet zijn uitgegeven. Het beste werk is 'Tribal Operations on the Mechanical Skull of Matthew Kelly'. We kunnen gewoon goed opschieten als muzikanten, in de studio ontstaat tussen ons een soort telepathie en een fantastische spontaniteit, maar ik weet niet of we ooit nog eens zullen samenwerken."
     De laatste twee jaar mag Ergo Phizmiz op een groeiende belangstelling rekenen. Ook in de Lage Landen heeft hij een kleine schare luistervinken. Vorig jaar was een aantal van zijn composities even te beluisteren in een aflevering van het VPRO-programma 'Luna Express' over klankpoëzie. Phizmiz: "De dingen zijn gewoon beter en beter geworden en ik hoop dat ze dat blijven doen. Ik zie mezelf niet zo succesvol worden dat geld en roem me gaan beheersen of zoiets. Ik heb geen hoop dat ik in 'Top of the Pops' zal optreden... Hoewel, als ik er zo over nadenk zou ik een achtergronddanser voor Kylie Minogue kunnen zijn. Eigenlijk zou ik oprecht graag een achtergronddanser willen zijn voor de Scissor Sisters, maar dan met een zelfverzonnen choreografie. Zij zijn heel goed, ik ontdekte ze pas recentelijk. Ik heb een passie voor supercamp, voor excentrieke en ranzige discomuziek..."

Selectieve discografie

Links

Ergo Phizmiz — www.ergophizmiz.com
UbuWeb Sound — www.ubu.com/sound
Martha Moopette — www.moopetals.com